


Zawory kulowe powinny właściwie nazywać się kurkami kulowymi, lecz PN dopuszcza nazwę "zawór kulowy". Nazwata przyjęła się i w użyciu znajduje się dosłowne tłumaczenie z języka angielskiego - the ball valves.
Służą do otwierania lub odcinania przepływa czynnika roboczego pod ciśnieniem, mogą pracować w dowolnym położeniu. W zależności od zastosowań materiałów konstrukcyjnych (wersja I lub II) mogą być stosowane w rurociągach wody pitnej, destylowanej i demineralizowanej, pary wodnej i kondensatu, sieci gazowniczych, cieczy oleistych, rozpuszczalników, kwasów organicznych i nieorganicznych, ługów, roztworów soli i innych.
Pracują w instalacjach ciepłowniczych przemysłu chemicznego, naftowego, spożywczego, farmaceutycznego i innych. Można je stosować do gazów propan-butan (ciekły - gazowy), tlen, azot, dwutlenek węgla i innych (uzgodnionych z Działem Handlowo-Technicznym Z. M. CHEMITEX Sp. z o.o.).
Ograniczeniem jest tylko, dla niektórych mediów wielkość stężeń i temperatur. Ograniczenie to jest spowodowane zastosowanymi materiałami konstrukcyjnymi zaworów.
Zamówienia na zawory do tych mediów, możemy rozpatrzyć jako zamówienie na wykonanie specjalne. Dużą zaletą produkowanych przez nas zaworów jest możliwość wymiany poszczególnych części (np. uszczelki, kule, itd.).
Zawory kulowe sterowane dźwignią ręczną i napędami można montować w dowolnym położeniu. Kierunek przepływu czynnika roboczego z wyjątkiem zaworów trój- i wielodrogowych dowolny. Przed zamontowaniem zaworu do układu rurociągów należy starannie oczyszczyć instalację z wszystkich zabrudzeń, odprysków metali, rdzy, zgorzeliny spawalniczej, piasku, itp.Niedopuszczalne są błędy montażu powodujące brak współosiowości zaworu i rurociągu oraz brak równoległości przylg i przyłączy kołnierzowych zaworu i rurociągu. W zaworach ze złączami do wspawania stosować w czasie spawania chłodzenie rury złącza zaworu.
Wskazane jest aby co pewien czas (przynajmniej 1 raz w miesiącu) zawór został kilka razy zamknięty i otwarty (poprzez pokręcanie dźwignią ręczną lub przy użyciu siłownika).
Zaleca się by zawory kulowe przelotowe pracowały w pozycji "całkowicie otwarty" lub "całkowicie zamknięty". Obrót kuli winien być płynny bez wyczuwalnych dodatkowych obciążeń. Przeciążenie momentu obrotowego może doprowadzić do uszkodzenia niektórych elementów zaworu. Obrót w prawo powoduje zamykanie, obrót w lewo otwieranie. Próby szczelności i wytrzymałości instalacji wykonywać należy przy zaworach "całkowicie otwarty". Zawory kulowe nie wymagają konserwacji w całym okresie eksploatacji.
Każdy zawór otrzymuje "ŚWIADECTWO KONTROLI JAKOŚCI" dopuszczające do eksploatacji przy określonych parametrach.
Nie przestrzeganie uwag określonych w zasadach montażu i eksploatacji zwalnia producenta od zobowiązań gwarancyjnych
| Gazw, gazw skroplonych, gazw rozpuszczonych pod cisnieniem, par oraz cieczy o cisnieniu pary w najwyzszej dopuszczalnej temperaturze wyzszym od normalnego cisnienia atmosferycznego (1 013 mbar) o wiecej niz 0,5 bara, w nastepujacym zakresie: | Cieczy o cisnieniu pary w najwyzszej dopuszczalnej temperaturze wyzszym od normalnego cisnienia atmosferycznego (1 013 mbar) o wiecej niz 0,5 bara, w nastepujacym zakresie: | |||||||||||||||||||||||||
| w przypadku plynw z grupy 1 (gazy niebezpieczne) wg tabl. 6 zalacznika II do Dyrektywy 97/23/WE | w przypadku plynw z grupy 2 (gazy pozostale) wg tabl. 7 zalacznika II do Dyrektywy 97/23/WE | w przypadku plynw z grupy 1 (ciecze niebezpieczne) wg tabl. 8 zalacznika II do Dyrektywy 97/23/WE | w przypadku plynw z grupy 2 (ciecze pozostale) wg tabl. 9 zalacznika II do Dyrektywy 97/23/WE | |||||||||||||||||||||||
| DN\PS | 6 | 10 | 16 | 25 | 40 | >40 | 6 | 10 | 16 | 25 | 40 | 63 | >63 | 6 | 10 | 16 | 25 | 40 | 63 | >63 ≤500 | >500 | 6 | 10 | 16 | >25 ≤500 | >500 |
| 10 | ||||||||||||||||||||||||||
| 15 | ||||||||||||||||||||||||||
| 20 | ||||||||||||||||||||||||||
| 25 | ||||||||||||||||||||||||||
| 32 | I | I | I | I | II | II | II | II | III | |||||||||||||||||
| 40 | I | I | I | I | II | II | I | I | I | II | II | III | ||||||||||||||
| 50 | I | I | I | II | II | II | I | I | I | I | II | II | III | |||||||||||||
| 65 | I | I | II | II | II | II | I | I | I | I | I | II | II | II | III | |||||||||||
| 80 | I | I | II | II | II | II | I | I | I | I | I | II | II | II | III | |||||||||||
| 100 | I | I | II | II | II | II | I | I | I | I | I | II | II | II | II | III | ||||||||||
| 125 | II | II | II | II | III | III | I | I | I | II | II | II | II | II | II | II | III | |||||||||
| 150 | II | II | II | III | III | III | I | I | II | II | II | II | II | II | II | II | II | III | ||||||||
| 200 | II | II | II | III | III | III | I | I | I | II | II | II | II | II | II | II | II | II | III | |||||||
| 250 | II | II | III | III | III | III | I | I | II | II | II | II | II | I | II | II | II | II | II | III | I | II | ||||
| 300 | II | II | III | III | III | III | I | I | II | III | III | III | III | I | II | II | II | II | II | III | I | II | ||||
| wyroby niepodlegające oznaczeniu CE. Projektowanie i wykonanie wg dobrej sztuki inżynierskiej | |
| I | Wyroby podlegające oznaczeniu CE. Wykonanie wg wymogów Dyrektywy 97/23/WE. Oznaczenie I, II i III określa- kategorie zagrożenia (III - najwyższy stopień zagrożenia) |
| II | |
| III |
| Wykaz materiałów podstawowych elementów kurków kulowych w wersjach podstawowych wg zakresów temperatur pracy | |||||
| Lp. | NAZWA CZĘŚCI | Gatunek materiału zgodnie z wymogami Dyrektywy nr 97/23 WE | |||
| -40°C do +100°C | -30°C do 150°C | -10°C do +200°C | -60°C do +200°C | ||
| 1. | Korpus | 13MnNi6-3, P355NL | P355NH | P355NH | X6CrNiTi18-10 |
| 2. | Kula | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 |
| 3. | Trzpień | 13MnNi6-3, P355Nl1 | X30Cr13 | X30Cr13 | X6CrNiTi18-10 |
| 4. | Złącze | 13MnNi6-3, P355Nl1 | P355NH | P355NH | X6CrNiTi18-10 |
| 5. | Uszczelka kuli | PTFE | PTFE | PTFE, PTFE+C | PTFE, PTFE+C |
| 6. | Uszczelka trzpienia | PTFE | PTFE | PTFE, PTFE+C | PTFE, PTFE+C |
| 7. | Uszczelka korpusu | PTFE | PTFE | PTFE, PTFE+C | PTFE, PTFE+C |
| 8. | Podkładka ograniczająca | X30Cr13 | X30Cr13 | X30Cr13 | X30Cr13 |
| 9. | Tulejka | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 |
| 10. | Podkładka zabezpieczająca | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 |
| 11. | Rękojeść | C45 | C45 | C45 | C45 |
| 12. | Śróba dwustronna | 13MnNi6-3, P355NL1 | P355NH | P355NH | X30Cr13 |
| 13. | Sprężyna talerzowa | X30Cr13 | X30Cr13 | X30Cr13 | X30Cr13 |
| 14. | Kołek walcowy | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 |
| 15. | Podkładka sprężysta | 13MnNi6-3, P355NL1 | P355NH | P355NH | X30Cr13 |
| 16. | Nakrętka | 13MnNi6-3, P355NL1 | P355NH | P355NH | X6CrNiTi18-10 |
| 17. | Oprawa uszczelki kuli | 13MnNi6-3, P355NL1 | P355NH | P355NH | X6CrNiTi18-10 |
| 18. | Sprężyna spiralna | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiTi18-10 |
| 19. | Oring | NBR, EPDM, FPM | NBR, EPDM, FPM | NBR, EPDM, FPM | NBR, EPDM, FPM |
- Typ kurka -oznaczenie charakteryzujące konstrukcję kurka
- Materiał – gatunek materiału, z którego wykonano korpus i przyłącze kurka
- NR – numer ewidencyjny kurka, rok produkcji
- DN – średnica nominalna oznaczająca przelot kurka
- PN – oznaczenie charakteryzujące wymiary i cechy mechaniczne kurka
- PT – dopuszczalne ciśnienie robocze w [Mpa], przy pracy w dopuszczalnej temperaturze roboczej lub PS – maksymalne dopuszczalne ciśnienie robocze [bar]
- TP – dopuszczalna temperatura robocza [°C], wyznaczona z wytrzymałości cieplnej elementów kurka lub TS – maksymalna dopuszczalna temperatura
- KJ – znak kontroli jakości
- Znak – zgodność z przepisami krajowymi lub międzynarodowymi
- inne wg wymagań specjalnych
WSPÓŁCZYNNIK
PRZEPŁYWU
Kv [m3/h]
(spadek ciśnienia na zaworze delta dp = 0,1MPa
| DN | 6 | 10 | 15 | 20 | 25 | 32 | 40 | 50 | 65 | 80 | 100 | 125 | 150 | 200 |
Kv |
4,48 | 10,6 | 21,0 | 34,0 | 64,0 | 102,0 | 170,0 | 310,0 | 560,0 | 830,0 | 1400,0 | 2010,0 | 3300,0 | 6400,0 |
Dla uszczelnień wykonanych w specjalnej zabudowie zakres stosowanych temperatur powiększa się o ok. 20oC (dla każdej średnicy zaworu) niż wynika to z przedstawionego wykresu.
1. Zawory DN 6 - 80
- kula twz. Wolnopływająca"
2. Zawory DN 40 - 200
- uszczelki kuli umieszczone w oprawie metalowej
3. Zawory DN 100 - 200
- kula "podwójnie łożyskowana
a) zawory z dźwignią ręczną
| - nazwę wyrobu | - kurek kulowy kołnierzowy, kurek kulowy do przyspawania, przeziernik, itp. |
| - typ kurka, np. ZK-K; ZKT-G "L" | - określający rozwiązanie konstrukcyjne, rodzaj przyłącza, długość zabudowy |
| - średnicę nominalną DN | - określającą przelot zaworu w mm |
| - ciśnienie robocze (np. prob 12bar) | - określające wymiary przyłącza, wytrzymałość zaworu na ciśnienie |
| - medium (np. gaz ziemny, kwas solny, para) | - określającą dopuszczalną temperaturę roboczą przy podanym ciśnieniu |
| - środowisko zewnętrzne zamontowania armatury | umiejscowienie kurka - w budynku czy na zewnątrz, temperatura otoczenia i inne. |
| - współczynnik przepływu Kv [m3/h] | - wymagane dla zaworów regulacyjnych |
| - wyniesienie rękojeści | - z kolumną do instalacji podziemnych, do gazów skroplonych, do instalacji izolowanych (podać długość wyniesienia |
| - specjalne wymagania klienta | - antystatyczność, wykonanie ogniobezpieczne, specjalna długość zabudowy, wyłączniki sygnalizujące |
UWAGI: Przy zaworach trójdrogowych podać kształt otworu w kuli: "L" lub "T". Przy wszystkich zaworach podać rodzaj przepływającego czynnika roboczego.
ZK-KO "B" - 50/4,0 wersja I TP 80°C PT 2,5 MPa
Zawór kulowy kołnierzowy z płaszczem grzewczym - przyłącze ogrzewania kołnierzowe, o średnicy nominalnej DN 50 na ciśnienie nominalne 4,0 MPa. Zawór wykonany ze stali 1H18N9T do pracy przy temp. roboczej 80°C i ciśnieniu roboczym 2,5 MPa.
ZKT-G "L" - 25/1,6 wersja II TP 200°C PT 0,6 MPa
Zawór kulowy trójdrogowy z przyłączem gwintowanym, przelot w kształcie litery "L". Średnica nominalna DN 25 przy ciśnieniu nominalnym 1,6 MPa. Wykonanie materiałowe ze stali węglowej (kula ze stali kwasoodpornej, trzpień nierdzewnej). Temperatura robocza do 200°C przy ciśnieniu nie przekraczającym 0,6 MPa.
b) zawory sterowane napędem
Podać należy rodzaj napędu oraz dane o siłowniku
| E - siłownik elektyczny |
| Pd - siłownik pneumatyczny dwustronnego działania |
| Pj -siłownik pneumatyczny jednostronnego działania |
| M - przekładnia mechaniczna |
Siłowniki elektryczne i pneumatyczne, jeżeli wymagają tego warunki, mogą być wykonane do pracy w strefie zagrożonej wybuchem Ex zgodnie z europejskimi normami EN 500015 do EN 500028. Do wybranego napędu należy podać dodatkowe informacje zawarte w kartach katalogowych. Dokładnych informacji udziela dział handlowy lub dział marketingu.